تاریخچه شهر اردبیل
اردبیل ناحیه ای واقع در بخش شرقی آذربایجان است. بالق چای (ماهی رود) از این استان سرچشمه می گیرد. مرکز آن شهر اردبیل واقع در ۸۴ درجه و دو دقیقه طول شرقی و ۸

آکاایران: تاریخچه شهر اردبیل


آکاایران به گزارش آکاایران اردبیل ناحیه ای واقع در بخش شرقی آذربایجان است. بالق چای (ماهی رود) از این استان سرچشمه می گیرد. مرکز آن شهر اردبیل واقع در ۸۴ درجه و دو دقیقه طول شرقی و ۸۳ درجه عرض شمالی و با ۱۶,۰۰۰ متر ارتفاع است. با کجارو همراه باشید تا تاریخچه ی شهر اردبیل، مرکز این استان را بخوانید.

فاصله این شهر تا سرحد قریب چهل هزار گز است. این شهر در فلاتی به شکل دایره ساخته شده که کوه ها آن را احاطه کرده اند و در سمت غربی آن آتشفشان خاموش سبلان به ارتفاع ۴۸۱۱ گز قرار گرفته که پیوسته در برف مستور است. در اطراف شهر که زمین آن آهکی است درخت کم است ولی به واسطهٔ کاریزها به خوبی مشروب می شود و مزارع مهم و مراتع وسیع جهت اغنام دارد.آب و هوای آن به واسطهٔ ارتفاع بسیار سرد ولی سالم است و از میوه های آن گیلاس و سیب و گلابی معروف است.

واژه اردبیل واژه ای اوستایی است که از دو کلمه آرتا (مقدس) و ویل (شهر) به معنی شهر مقدس ترکیب شده است .

در اطراف اردبیل چشمه های آب گرم معدنی فراوان یافت می شود و به واسطه همین چشمه ها و هوای معتدل شهر اردبیل ییلاق دربار پادشاهان ایران بوده. یاقوت بنای آن را به فیروز ساسانی نسبت داده و آن را فیروزگرد نامیده اند. در زمان بنی امیه مرکز حکومت آذربایجان از مراغه به اردبیل منتقل گردید. یاقوت که شخصاً شهر اردبیل را دیده از کثرت جمعیت و آبادی آن خبر می دهد ولی اندکی پس از یاقوت، مغول آن را متصرف شده خراب و منهدم کردند و تمام سکنه آنجا را به قتل رسانیدند و بعدها مجددا شهر ساخته شد و در زمان صفویه به منتهی درجه اعتبار خود رسید. شیخ صفی الدین عارف مشهور از این شهر بود. مدفن وی و چند تن از سلاطین صفویه در همین شهر است.

از بناهای معروف این شهر مقبره شیخ صفی الدین مذکور است که دارای کتابخانه ای معتبر بوده و آن در زمان شاه عباس وقف مقبره شده بود ولی به هنگام جنگ روس و ایران سال ۱۸۲۸ پَسکِویچ سردار روس تمام آن کتابخانه را به یغما برد و به کتابخانه پطرگراد منتقل کرد. ژنرال گاردان در اطراف شهر باروئی ساخت که اکنون خرابست. موقع اردبیل بسیار مهم است زیرا که در سر راه تجارتی تبریز و آستارا و لنکران واقع شده و واسطه تجارتی قفقازیه و شهرهای داخلی آذربایجان و غیره است. بهترین صادرات آن خشکبار و قالی و پشم است. جمعیت آن در حدود بیست هزار تن است ولی سابقاً در زمان صفویه بیشتر بوده و اگر راه های اطراف آن ساخته شود اهمیت آن بیشتر خواهد شد.  در دورۀ خلافت علی(ع) اشعث آنجا را کرسی خود قرار داد. در سال ۶۱۷ق مغولان آنجا را تصرف و ویران کردند. ولی از زمان شیخ صفی الدین اردبیلی دوباره رونق گرفت و بالاخص شاه عباس اول مقبره و مسجد شیخ صفی را با هدایای گران بها زینت بخشید. در اواخر دوره صفویه مدت کوتاهی به دست عثمانی ها افتاد ولی نادرشاه افشار دوباره آن را پس گرفت. در دوره ناپلئون ژنرال گاردان آن را مستحکم ساخت و عباس میرزا دربار خود را آنجا دایر کرد. از سیاحان اروپایی که از این شهر دیدن کرده اند می توان از پیترو دلا واله در ۱۶۱۹، آدام اولئاریوس در ۱۶۳۷ تاورنیه و جیمز موریه در ۱۸۲۱ نام برد.

اردبیل و پادشاهی کیخسرو کیانی

مولف  روضه الصفا  نوشته است : گویند که در مبداء الحال که کاووس  از سلسله پادشاهان کیانی  زمام حل و عقد مصالح عباد را در قبضه درایت و کفایت  کیخسرو بن سیاووش  نهاد , طوس نوذر  به هوا خواهی فریبرز  , که پسر صلبی  کاووس  بود , در این باب منازعت آغاز کرد و نزدیک بود که میان او و  گودرزیان  مهم به جدال و قتال انجامد و کارها به زیان رسد . عاقبت الامر مقرر بر آن شد که از این دو شاهزاده هر کدام بهمن دژ اردبیل را , که سالهای دراز , کمند تسخیر هیچ ذوشوکتی بر شرفات آن نیفتاده بود , فتح نماید، بر سریر سروری متمکن گردد . نخست  فریبرز و طوس  متوجه محاصره آن شدند و هر چه کوشیدند و مقدمات ترتیب دادند نتیجه ای مترتب نشد . ناچار محروم و مایوس بازگشتند . وچون پرتو مهابت شاهزاده کامکار بر آن قلعه و حصار افتاد ارکان آن – که بسان بنیان هرمان راسخ و راسی بود – از هم فرو ریخت و کیخسرو , دولتکام به نزد کاووس باز آمد و اورنگ شاهی را به وجود همایون خویش مزین گردانید. حمدالله مستوفی – صاحب  نزهت القلوب  – هم اردبیل را از  کیخسرو  پسر  سیاووش  و نوه  کاووس می داند . فردوسی هم در شاهنامه به این داستان اشاره کرده است و در باب پادشاهی  کیکاووس  و آمدن  کیخسرو  از توران  به ایران و سخن گفتن  گودرز  و  طوس  درباره کیخسرو  و  فریبرز پیش کاووس شاه  چنین آغاز سخن می نماید :

دو فرزند ما را کنون با دو خیل                      بباید شدن تا در اردبیل

بمرزی که آنجا دژ بهمن است                            همه ساله پرخاش اهریمن است

 

نظریه های دیگری درباره پیدایش اردبیل

یاقوت حموی  در  معجم البلدان, بنای این شهر را به فیروز ساسانی که به سال ۱۳۹-  ۱۶۳ (۴۵۹-۴۸۳ م)  قبل از هجرت سلطنت می کرده، نسبت داده و آنرا   فیروز گرد   نامیده است . وی در کتاب خود اردبیل را از مشهورترین شهرهای آذربایجان خوانده و گفته است که  پیش از اسلام کرسی ناحیه بود  . و در جای دیگر اضافه کرده است که: (گویند : اردبیل از بناهای فیروز موسوم به  باذان فیروز  بوده است).

تهیه شده در کجارو

منبع :

منبع : بخش ایرانگردی آکاایران
برچسب :