معرفی خانه ی تاریخی سوزنگر دزفول با یک قرن قدمت+عکس
در هر گوشه ای از شهر دزفول اثر به جا مانده ای از انگشتان هنرمند معماران را می بینید؛ جایی که طرح بناهایش با چنان ظرافتی پیاده شده که در تمام سادگیشان چشم ها را

 

خانه تاریخی سوزنگر دزفول

آکاایران: خانه ی تاریخی سوزنگر یکی از خانه های قدیمی شهر دزفول در استان خوزستان است که در قسمت جنوبی غربی ایران قرار دارد. این خانه در سال 1338 هجری قمری توسط شخصی به نام سوزنگر در دو طبقه ی مجزا بنا شده است. معماری خانه براساس سبک درونگر طراحی شده است که دارای زیرزمین، شوادان و یک حیاط مرکزی می باشد.

شهر دزفول

دزفول، در استان خوزستان دیار خانه های قدیمی است و یکی از پایتخت های معماری و شکوه هنر ایرانی – اسلامی است. معماری در دزفول آدم را با دنیایی از ظرافت ها و زیبایی ها آشنا می کند که شاید همانند آن در کمتر جایی از این مرز و بوم وجود داشته باشد. بافت تاریخی دزفول که تلاقی فرهنگ و تاریخ مردم این دیار کهن است، شامل ۲۸ محله قدیمی و در هم تنیده است که تزئینات معماری بی نظیر آن، دزفول را به «شهر آجری» معروف کرده است. در محدوده بافت تاریخی دزفول که مساحت آن ۲۷۰ هکتار است، بیش از یکصد اثر تاریخی ثبت ملی شده شامل مسجد، حمام، گذر و بقعه وجود دارد

در ادوار گذشته خانه هایی بر روی تپه با هدف نظارت بر پل قدیم ساخته می شد. یکی از این خانه ها که در محله ی قلعه قرار دارد، خانه ی تاریخی سوزنگر می باشد.  ما در این مقاله از مجموعه مقالات آکا, سعی داریم  اطلاعاتی را در خصوص نوع کاربری و معماری خانه ی تاریخی سوزنگر شرح دهیم. با ما همراه باشید.

 

 

خانه ی تاریخی سوزنگر؛ از گذشته تاکنون

خانه سوزنگر

خانه تاریخی سوزنگر دزفول یکی از جاذبه‌های گردشگری شهر دزفول می‌باشد. این خانه با هویت معماری دزفول، زینت بخش بافت قدیم شهر دزفول است.قدمت این خانه تاریخی که در یکی از محله‌های قدیمی دزفول به نام محله قلعه واقع شده است به بیش از 90 سال می‌رسد. این خانه قدیمی از بناهای آجری و با ارزش بافت تاریخی فرهنگی شهرستان دزفول است که در دو طبقه مجزا، زیر زمین و شوادان به سبک حیاط مرکزی و معماری درونگر، با بیش از 10 نوع آجرکاری نفیس ساخته شده‌ است. در جداره‌های داخلی و سر در ورودی بنا تزئینات آجری متنوع با نقوش مختلف آجری از جمله گل زنجیری، گل نوساده، حصیری و دندان موشی وجود دارد و در میان آجرچینی فضاهای درونی خانه، آجر کتیبه‌داری به چشم می‌خورد که تاریخ 1330 (هجری قمری) بر روی آن حک شده و نشانگر ساخت بنا در این سال است.

خانه سوزنگر

با توجه به آسیب‌های موجود عملیات پاکسازی، تثبیت تزئینات آجری، ساماندهی تأسیسات، ساخت و نصب در و پنجره‌های چوبی مناسب و کف‌سازی فضاهای داخلی، سبک‌سازی و اجرای مجدد سقف و طاق قوس‌های آسیب دیده با انجام عایق بندی و آجر فرش بام به شیوه سنتی ترمیم و استحکام بخشی جداره‌ها و ستون ها نیز صورت پذیرفته است. در ضمن مصالح بکار رفته در این بنای تاریخی آجر ، چوب و گچ است. این خانه که متعلق به شخصی به نام سوزنگر بوده به شماره 2606 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

خانه سوزنگر


معماری خانه ی تاریخی سوزنگر

به طور کلی معماری خانه ی تاریخی سوزنگر جلوه ای از معماری دوران قاجار است. این خانه ی تاریخی  بر اساس معماری درونگر بنا شده است که در دو طبقه ی مجزا، زیر زمین و شوادان تعبیه شده است.

شوادان نوعی معماری مخصوص به جنوب غرب ایران به ویژه دزفول و شوشتر است که بر اساس شرایط آب و هوایی گرم و مرطوب طراحی می شود. در معماری شوادان حفره هایی در دیوار و سقف طراحی می شود که از ورود هوای گرم داخل محیط خانه جلوگیری می کند. 

خانه ی سوزنگر در یکی از محله های قدیمی دزفول به نام قلعه، در یک کوچه ی بن بست قرار دارد که با پلکانی منظم و آجری شکل به یک در کوچک ختم می شود.

در قسمت ورودی خانه ی سوزنگر تزئینات آجری متنوعی با نقش های حصیری، گل نوساده، گل زنجبیلی و دندان موشی زیبایی چشم نوازی را به ارمغان آورده است. 

داخل حیاط خانه ی سوزنگر، حیاط مرکزی و هشتی خانه  قرار دارد. اطراف حیاط نیز به وسیله ی ایوان و ایوانچه هایی محاصره شده است.

در طبقه ی اول خانه اتاق های گوشوار، ایوان و تراس بی نظیری با سقف تیر پوش چوبی ساخته شده است که مزین به کتیبه ی آجر کاری است.  طبقه ی دوم خانه نیز، در خصوص پذیرایی از میهمانان ویژه در نظر گرفته شده است که به وسیله ی آجر کاری های استادانه و نفیس مزین شده است.

سبک آجر کاری مورد استفاده در طراحی بنای خانه ی سوزنگر به خون چینی شهرت دارد. این نوع آجر کاری که در اکثر موارد در قسمت بالایی طاق ها پوشش دهی می شود، زیبایی چشم نوازی را به وجود می آورد.

لازم به ذکر است که قسمت های مختلف خانه ی سوزنگر اعم از دیواره های اتاق و حیاط از جنس  گچ، چوب و آجر ساخته شده است که در طی ساخت بیش از ده نوع متنوع آجر کاری گران بها به کار برده شده است. 

 

خانه تیزنو دزفول, معماری خانه سوزنگر, خانه سوزنگر

زمان مناسب برای بازدید از خانه ی تاریخی سوزنگر

همان طور که بیان کردیم خانه ی تاریخی سوزنگر در شهر دزفول واقع در خوزستان قرار دارد. آب و هوای غالب در دزفول گرم و مرطوب است. سرد ترین ماه سال در دزفول با آب و هوایی مدیترانه ای، به ماه دی اختصاص دارد که حداقل دمای هوای آن معادل 15 درجه ی سانتی گراد است.

گرم ترین ماه سال نیز به ماه تیر باز می گردد که دمای هوای آن در 45 درجه ی سانتی گراد قرار دارد. 

لذا به موجب شرایط متغیر آب و هوایی، مناسب ترین زمان برای بازدید از خانه ی تاریخی سوزنگر فصل های بهار و زمستان به شمار می رود. زیرا در این فصول آب و هوای منطقه در شرایط معتدل و مدیترانه ای  قرار دارد. 

 

خانه تیزنو دزفول, معماری خانه سوزنگر, خانه سوزنگر

دو مورد از مکان های دیدنی در نزدیکی خانه ی تاریخی سوزنگر

1. خانه تیزنو دزفول

خانه ی تاریخی تیزنو در محله ی قدیمی قلعه واقع در دزفول استان خوزستان قرار دارد. جالب است بدانید که در ادوار گذشته واژه ی قلعه در معنی تپه کاربرد داشته است. اهالی دزفول بر روی تپه ها برج هایی را می ساختند که از طریق آن از پل قدیمی ساسانی مراقبت کنند.

خانه ی تیزنو دارای مشخصه های بومی دزفول است که به وسیله  قوس های رومی، غلام گردش، نمای آجر کاری، شبستان و طرح های هفت و هشت مزین شده است. قدمت تاریخی خانه نیز به دوره ی صفویان باز می گردد که همانند خانه ی سوزنگر، به وسیله ی سبک  خون چینی طراحی شده است. 

 

خانه تاریخی سوزنگر دزفول, خانه های قدیمی دزفول, خانه سوزنگر کجاست

2. مسجد جامع دزفول

قدیمی ترین و نخستین مسجد دزفول، مسجد جامع است که در خیابان امام خمینی شهر دزفول تعبیه شده است. بنای مسجد به وسیله ی سنگ و آجر ساخته شده است که از قرن سوم هجری قمری تاکنون مورد استفاده قرار می گیرد.

مسجد جامع دزفول مشمول یک صحن بزرگ است که با نماهای آجری و ستون های سنگی مزین شده است. این مسجد یکی از مساجد اولیه ی دوره ی اسلامی است که در دوره ی صفویه معادل سال 100 هجری قمری دستخوش تغییر شده است. 

 

راه دسترسی به خانه ی تاریخی سوزنگر

آدرس: خوزستان - دزفول - محله ی قدیمی قلعه- کوچه ی کلانتریان - خانه ی تاریخی سوزنگر

منبع : بخش ایرانگردی آکاایران
برچسب :